Rosnące koszty wody, coraz dłuższe okresy suszy i gwałtowne opady, które zamiast wsiąkać w grunt, zalewają posesje, skłaniają coraz większą ilość właścicieli nieruchomości do szukania własnych zasobów wodnych. Z myślą o takich potrzebach Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił program Mikroretencja – inicjatywę dofinansowującą budowę przydomowych instalacji do gromadzenia i wykorzystania wody opadowej. Warto wiedzieć, ile można zyskać i jakie warunki trzeba spełnić, by uzyskać dotację.
Skąd pochodzi program i czemu służy?
Program Mikroretencja to odpowiedź na jeden z poważniejszych problemów środowiskowych w Polsce – postępujące niedobory wody gruntowej oraz zwiększone ryzyko podtopień w zabudowie jednorodzinnej. Jego podstawowym założeniem jest zatrzymanie jak największej ilości wody opadowej bezpośrednio przy budynku, zamiast odprowadzania jej do kanalizacji. Dzięki temu deszczówka staje się realnym zasobem, który można wykorzystać do nawadniania ogrodu lub zasilania instalacji domowych. Program jest następcą wcześniejszej inicjatywy Moja Woda – osoby szukające informacji pod tą nazwą powinny wiedzieć, że Moja Woda 2026 nie została reaktywowana w dotychczasowej formie, lecz zastąpił ją właśnie ten program, zachowując zbliżony format wsparcia.
Kto może ubiegać się o dofinansowanie?
Wsparcie finansowe w ramach programu Mikroretencja skierowane jest wyłącznie do osób fizycznych – właścicieli, współwłaścicieli oraz użytkowników wieczystych nieruchomości w zabudowie jednorodzinnej. Warunkiem formalnym jest stałe lub czasowe zamieszkiwanie w tym budynku. Program nie obejmuje podmiotów prowadzących działalność gospodarczą ani rolniczą – instalacje służące takim celom są wykluczone z dofinansowania. Istotne jest też wyłączenie dotyczące wcześniejszych programów: jeśli dana inwestycja była już dofinansowana ze środków WFOŚiGW lub NFOŚiGW – na przykład w ramach programu Moja Woda – nie można ubiegać się o wsparcie na tę samą instalację po raz kolejny.
Ile wynosi dofinansowanie i co obejmuje?
Dotacja pokrywa do 90% kosztów kwalifikowanych, a jej maksymalna wartość wynosi 8 000 zł. Łączny budżet programu to 173 mln zł. Koszty kwalifikowane są liczone od 1 lipca 2024 roku, co pozwala objąć dofinansowaniem część inwestycji już zrealizowanych – Mikroretencja 2026 dotyczy bowiem wyłącznie przedsięwzięć zakończonych. Finansowane mogą być cztery kategorie instalacji:
- instalacje zbierające wodę z dachów, chodników i innych powierzchni nieprzepuszczalnych,
- systemy retencji w gruncie – studnie chłonne, drenaż, skrzynki rozsączające, zbiorniki otwarte, rozszczelnienie nawierzchni,
- szczelne zbiorniki o łącznej pojemności minimum 2 m³ do gromadzenia deszczówki,
- urządzenia do aktywnego wykorzystania zebranej wody – pompy, zraszacze, centrale dystrybucji wody do nawadniania ogrodu i celów domowych.
Każda instalacja musi umożliwiać zatrzymanie lub zagospodarowanie wody bezpośrednio na terenie nieruchomości, bez konieczności odprowadzenia jej do kanalizacji – z wyjątkiem sytuacji awaryjnych.
Jakie zbiorniki kwalifikują się do programu?
Do programu kwalifikują się zbiorniki podziemne jak i naziemne o łącznej pojemności 2000L (2m3).
Spośród dostępnych na rynku instalacji szczególne znaczenie mają zbiorniki na deszczówkę wyposażone w pompy, umożliwiające aktywne wykorzystanie zebranej wody. Naziemne zbiorniki na deszczówkę z pompą to przykłady instalacji spełniającej wymagania programu – połączenie zbiornika z systemem dystrybucji wody wpisuje się bezpośrednio w kategorie objęte dofinansowaniem, pod warunkiem że łączna pojemność zbiornika wynosi co najmniej 2 m³. Zachowanie faktury zakupu i dokumentacji montażu jest podstawą do ubiegania się o refundację poniesionych kosztów, dlatego warto zadbać o te dokumenty już na etapie zakupu.
Przykładem instalacji spełniającej wymogi pod względem zarówno pojemności, jak i funkcji aktywnego rozprowadzania wody jest zbiornik na wodę deszczową Grande z pompą. Program nie przewiduje dofinansowania zaliczkowego, więc inwestycja musi zostać w pełni zakończona przed złożeniem wniosku.
Jak i kiedy złożyć wniosek?
Wnioski przyjmują Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej – każdy według własnych zasad, w ramach reguł ogólnokrajowych. Regulaminy naboru oraz listy wymaganych dokumentów będą dostępne na stronach poszczególnych funduszy od 1 czerwca 2026 roku, natomiast przyjmowanie wniosków rozpocznie się 22 czerwca 2026 roku. Wnioski składa się do WFOŚiGW właściwego dla województwa, w którym jest zlokalizowana nieruchomość.
Kluczowe są faktury lub inne dokumenty potwierdzające poniesione koszty – wszystkie z datą nie wcześniejszą niż 1 lipca 2024 roku. Po pozytywnej ocenie wniosku podpisywana jest umowa z właściwym WFOŚiGW, która jednocześnie stanowi rozliczenie inwestycji, a dotacja jest wypłacana po weryfikacji złożonych dokumentów.
